Όξινη βροχή - Ο θάνατος των δασών

     Ποιος είναι ο μυστηριώδης ένοχος που ευθύνεται για την καταστροφή, σε τόσο μεγάλη κλίμακα, των δασών της κεντρικής και βόρειας Ευρώπης; Έχουν κατά καιρούς κατηγορηθεί και όχι άδικα η όξινη βροχή, το όζον ακόμα και ένας φυτοπαθογόνος ιός. Το πιθανότερο είναι ότι όλοι αυτοί οι παράγοντες επιδρούν από κοινού ώστε να έχουμε το φαινόμενο, πολλά δέντρα να χάνουν τα φύλλα τους, να μην αναπτύσσονται και τελικά να πεθαίνουν.

     Λεπτομερέστερα μπορούμε να πούμε πως σήμερα είναι γενικά αποδεκτό, ότι η όξινη βροχή είναι το αποτέλεσμα της καύσης του κάρβουνου και του πετρελαίου. Από την καύση αυτή ελευθερώνονται στην ατμόσφαιρα τεράστιες ποσότητες διοξειδίου του θείου και οξείδια του αζώτου. Τα αέρια αυτά αντιδρούν με τους υδρατμούς και το οξυγόνο της ατμόσφαιρας, σχηματίζοντας θειικό οξύ. Τα φυτά για να αναπτυχθούν χρειάζονται από το έδαφος μεταξύ των άλλων και ορισμένα θρεπτικά στοιχεία, όπως το ασβέστιο, το μαγνήσιο και το κάλιο. Τα ιόντα υδρογόνου, που περιέχει η όξινη βροχή, αντικαθιστούν αυτά τα στοιχεία στο έδαφος και με αυτόν τον τρόπο η ανάπτυξη των φυτών παρεμποδίζεται.

     Εκτός από την απομάκρυνση αυτών των στοιχείων από το έδαφος, η όξινη βροχή επιδρά και επί άλλων στοιχείων, όπως ο χαλκός, ο μόλυβδος, ο ψευδάργυρος, το χρώμιο, το μαγγάνιο και  το βανάδιο. Η όξινη βροχή επιδρά επίσης απ' ευθείας και στα φύλλα, καταστρέφοντας το εξωτερικό προστατευτικό τους κάλυμμα, ενώ τα τοξικά συστατικά της εισχωρούν μέσα στα φύλλα από τα στομάτια. Τα πρώτα σημάδια της όξινης βροχής στην Ευρώπη ήρθαν από τη Σουηδία όπου στη δεκαετία του 1970, 18.000 λίμνες της είχαν όξινα νερά και σε 9.000 από αυτές ο πληθυσμός των ψαριών είχε μειωθεί δραματικά. Το 1982 στις ΗΠΑ 3.000 λίμνες και 25.000 μίλια ποταμών είχαν προσβληθεί από την όξινη βροχή. Εργαστηριακές μελέτες έγιναν σε χώρες όπως η Πολωνία, η  Τσεχοσλοβακία, η Γερμανία, η Σοβιετική Ένωση, η Νορβηγία, η Ελβετία, οι ΗΠΑ κ.ά.

     Τα δέντρα που είναι πιο ευαίσθητα στην καταστροφική μανία της όξινης βροχής, είναι κυρίως τα κωνοφόρα και σε μικρότερο βαθμό τα φυλλοβόλα.

Είδη ζώων υπό εξαφάνιση

Το ερωτηματολόγιο της ελιάς

1) Η ελιά ήταν στην αρχαιότητα σύμβολο της θεάς _________________.
2) Είναι δέντρο αειθαλές ή φυλλοβόλο; _____________________
3) Πότε συλλέγουμε τον καρπό της; το φθινόπωρο _______ ή την άνοιξη; ________
4) Σε ποια από αυτές τις χώρες δεν ευδοκιμεί; Ιταλία _____ , Τουρκία _____ , Νορβηγία ______.
5) Η περιοχή στην οποία καλλιεργούνται ελαιόδεντρα ονομάζεται ε_ _ _ _ _ _ _.
6) Λιομάζωμα ονομάζεται η σ _ _ _ _ _ _ _ _ της ελιάς.
7) Τα πανιά που απλώνουμε για να τη μαζέψουμε ονομάζονται λ _ _ _ _ _ _.
8)  Ο καρπός της ελιάς είναι πολύ βασικός για τη Μεσογειακή ______________.
9)  Στο ελαιοτριβείο πηγαίνουν οι ελιές για να παραχθεί το _________________.
10) Οι νικητές των αρχαίων Ολυμπιακών Αγώνων στεφανώνονταν με τον κ _ _ _ _ _ .
11) Στον κατακλυσμό του Νώε ένα περιστέρι επιστρέφει με ένα κλαδί ___________.
12) Το λάδι το χρησιμοποιούμε και για να ανάβουμε το ______________ στα σπίτια μας.
13) Με λάδι αλείφεται το _________ στο μυστήριο της βάφτισης, ενώ σημαντικός είναι και ο
ρόλος του στο μυστήριο του Ε _ _ _ _ _ _ _ _.
14) Με λάδι παρασκευάζουμε και τον Ά _ _ _  Μ _ _ _ .
15) Οι αρχαίοι Έλληνες αθλητές άλειφαν το σώμα τους με ____________.
16) Το ρόπαλο του Ηρακλή, το κρεβάτι του Οδυσσέα και η εικόνα της θεάς Αθηνάς στο Παρθενώνα
ήταν φτιαγμένα από ξύλο __________.
17) Το λάδι αναφέρεται συχνά στα Ομηρικά Έπη, την ____________ και την _____________.

Το δάσος

Τι είναι δάσος;

     Το δάσος δεν είναι μόνο δέντρα. Είναι ένα σύνολο διαφόρων φυτών όπου βέβαια κυριαρχούν δέντρα, μαζί με τα διάφορα ζώα που συνυπάρχουν και με το έδαφος και κλίμα που επικρατεί στην περιοχή. Όλες οι εκτάσεις που καλύπτονται από φυσική βλάστηση λέγονται δασικές, ανεξάρτητα από το αν κυριαρχούν δέντρα, θάμνοι ή φρύγανα και αποτελούν ένα πολυσύνθετο σύνολο με δική του ζωή και λειτουργίες. Αποτελούν το δασικό οικοσύστημα που παίζει σημαντικό ρόλο στη βιολογική ισορροπία μέσα στη φύση, ενώ είναι ένα φυσικό αγαθό με πολύπλευρη σημασία και ανυπολόγιστη αξία για τη ζωή, για τον άνθρωπο.

     Το δάσος είναι πολύτιμο διότι:

• Παράγει το απαραίτητο και αναντικατάστατο για τη ζωή μας οξυγόνο, ενώ δεσμεύει το επικίνδυνο για τη ζωή, διοξείδιο του άνθρακα.
• Μειώνει την ένταση του φωτός και επιδρά στη σύνθεσή του, δημιουργώντας ένα ιδιαίτερο φωτοκλίμα.
• Απορροφά και εξουδετερώνει διάφορες επιβλαβείς ουσίες.
• Αμβλύνει τις ακραίες θερμοκρασίες, μειώνει τις μεγάλες, αυξάνει τις μικρές και παρεμποδίζει το σχηματισμό δρόσου και πάχνης.
• Μειώνει την ένταση του ανέμου.
• Μειώνει τους θορύβους.
• Αυξάνει τις βροχές, μετατρέπει σε βροχή (βροχοομίχλη), την υγρασία του αέρα και υγροποιεί την ομίχλη.
• Συγκρατεί το νερό της βροχής και δεν το αφήνει να πέφτει με δύναμη στο έδαφος και να το διαβρώνει.
• Ενισχύει τα υπόγεια νερά.
• Βελτιώνει την ποιότητα του νερού, ενεργεί σαν μικροβιολογικό, χημικό και φυσικό φίλτρο του νερού.
• Συγκρατεί το έδαφος και εμποδίζει τη διάβρωση.
• Εμποδίζει την εξάτμιση του εδάφους και αυξάνει την υγρασία του.
• Δεν εξαντλεί το έδαφος και βοηθά στη δημιουργία εδάφους.
• Εξασφαλίζει κατάλληλες συνθήκες για την προστασία, διατροφή και διατήρηση πολλών ζωικών οργανισμών.
• Παράγει σημαντικές ποσότητες βιομάζας, μας προσφέρει διάφορα δασικά προϊόντα και δεσμεύει ενέργεια.
• Δημιουργεί ευνοϊκές συνθήκες διατήρησης διαφόρων φυτικών ειδών.

                                

        

Μεσογειακή φώκια Μονάχους μονάχους

Όλα ξεκίνησαν πριν από 25 εκατομμύρια χρόνια! Ή κάπου εκεί γύρω. Τότε εμφανίστηκαν οι πρώτες φώκιες, στις βόρειες θάλασσες. Από κει ταξίδεψαν σε όλα τα μήκη και πλάτη της Γης και έφτιαξαν τα διαφορετικά είδη φώκιας που γνωρίζουμε σήμερα. Ανάμεσά τους και η φώκια της Μεσογείου, η διάσημη Μονάχους μονάχους!
Οι πρόγονοι της φώκιας ήταν στεριανοί και είχαν τέσσερα πόδια, τρίχωμα και ουρά! Η τροφή, όμως, στη στεριά φαίνεται πως δεν ήταν αρκετή. Έτσι, τα πρωτόγονα εκείνα ζώα, που θύμιζαν κάτι από αρκούδα (;), σκύλο (;) ή ασβό (;), στράφηκαν στο νερό. Στην αρχή ψάρευαν άτσαλα στα ρηχά. Με τον καιρό, όμως, εξελίχθηκαν σε εξαίρετους κολυμβητές. Τα πόδια τους μετατράπηκαν σε πτερύγια και οι βουτιές τους φτάνουν πολλά μέτρα βάθος. Μια Μεσογειακή φώκια βουτάει πάνω από 150 μέτρα!
   Το λατινικό όνομα της Μεσογειακής φώκιας Μονάχους μονάχους -γράφεται Monachus monachus- προέρχεται από τη λέξη «μοναχός», δηλαδή καλόγερος, γιατί οι δίπλες στο λαιμό της θυμίζουν τις πτυχές από τα ράσα των μοναχών. Είναι, βλέπετε, παχουλό ζώο. Μπορεί να φτάσει και να ξεπεράσει τα 250-300 κιλά βάρος. Και τα 3 μέτρα μήκος. Σωστή νταρντάνα!
Οι θηλυκές Μεσογειακές φώκιες γεννούν ένα μικρό κάθε χρόνο. Τα μωρά γεννιούνται μαύρα με ένα λευκό σημάδι στην κοιλιά αλλά μετά από δυο μήνες αλλάζουν χρώμα και γίνονται γκρι ή μπεζ, σαν τις ενήλικες φώκιες.
  Οι λόγοι που η Μεσογειακή φώκια απειλείται με εξαφάνιση είναι πολλοί. Η υπεραλιεία και η παράνομη αλιεία είναι δύο από αυτούς. Τα μεγάλα ψαροκάικα και οι δυναμίτες θανατώνουν πολλούς θαλάσσιους οργανισμούς και καταστρέφουν τα αυγά τους με αποτέλεσμα η τροφή της να λιγοστεύει. Επίσης, την καταδιώκουν γιατί προκαλεί ζημιές στα δίχτυα και τα παραγάδια των ψαράδων, στην προσπάθειά της να βρει τροφή. Άλλες φώκιες πάλι παγιδεύονται στα δίχτυα κάτω από το νερό και πνίγονται. Αυτά έχουν όσοι αναπνέουν με πνεύμονες! Ευτυχώς υπάρχουν και πολλοί ευσυνείδητοι ψαράδες που ξέρουν ότι το θαλάσσιο περιβάλλον πρέπει να προστατευθεί από όλους μας.
Μεγάλο πρόβλημα είναι και η καταστροφή των ακτών, που κτίζονται ή πλημμυρίζουν από τουρίστες. Έτσι, λιγοστεύουν συνεχώς τα μέρη που μπορεί να αναπαυθεί και να γεννήσει με ησυχία. Από την άλλη τα σκουπίδια και οι τοξικές ουσίες που ρυπαίνουν τη θάλασσα, παγιδεύουν ή σκοτώνουν την ίδια και τους οργανισμούς με τους οποίους τρέφεται.

www.monachoulis.gr